Wrota Podkarpackie
Wrota  >  Kultura  >  Mniejszości narodowe i inne  >  Grupy etnograficzne

Grupy etnograficzne

Informację udostępniono: 03.01.2007 12:14


Lasowiacy
Sami siebie określali mianem „Lesioki” i byli jedną z nielicznych grup zamieszkujących ziemie polskie, która wykształciła poczucie własnej nazwy. Lasowiacy, bo takiej nazwy w publikacjach zaczęto używać w XIX w. dla określenia tej grupy etnograficznej, wykształcili się na skutek asymilacji różnych nacji zamieszkujących od XIV w. teren między Wisłą a Sanem i prawy brzeg Sanu zwany Puszczą Sandomierską. Byli wśród nich mazowszanie i zachodni małopolanie, grupy ludności tatarskiej, ruskiej, szwedzkiej, litewskiej, wołoskiej i niemieckiej. Wzajemne przenikanie tak różnorodnych kultur doprowadziło do powstania odrębnej, różniącej się od sąsiadów społeczności. W Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej zgromadzono wiele cennych obiektów i przedmiotów kultury lasowiackiej.  czytaj więcej...

Rzeszowiacy
Grupa etnograficzna o lokalnym charakterze zamieszkująca okolice Ropczyc, Rzeszowa, Łańcuta i Przeworska. Nazwa „Rzeszowiacy” pojawiła się dopiero po II wojnie światowej. Pochodzi ona od nazwy miasta Rzeszowa jako centrum oddziaływania na odrębność kulturową ludzi żyjących u podnóża Kotliny Sandomierskiej. Owa odmienność dotyczy w znacznej mierze cech osobowych jej członków postrzeganych jako ludzie bardzo zaradni i gospodarni, słynących przede wszystkim z pięknej, bogatej i częstokroć monumentalnej architektury zabudowy. Bowiem pomimo małego zasięgu terytorialnego Rzeszowiacy znacznie różnili się między sobą tradycyjnym strojem ludowym, rzemiosłem, gwarą. Na tym terenie występowały szczególnie cenne pod względem architektonicznym chałupy konstrukcji przysłupowej, w których ciężar więźby dachowej przeniesiono na płatwie wsparte słupami przyściennymi. Zrąb budynku tym samym wydawał się być wstawiony w stelaż ze słupów i płatwi i nie był z nimi związany. W Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej w sektorze Rzeszowiaków skoncentrowano niewiele obiektów, część z nich znajduje się w zagrodzie okólnej w Markowej. Wciąż trwają poszukiwania cennych zabytków architektury rzeszowiackiej.  czytaj więcej...

Dolinianie
Grupa etnograficzna mieszana polsko-ruska z domieszką ludności niemieckiego pochodzenia, mieszkająca wokół Sanoka, w okolicach Mrzygłodu i Leska. Zajmowali się wyłącznie rolnictwem i to tylko na własny użytek. Trudnili się także wytwarzaniem sprzętów codziennego użytku. Wsie doliniańskie ciągnęły się łańcuchem wzdłuż rzek, składały się z zagród zazwyczaj jednobudynkowych. Zasięg niejednokrotnie mierzony jest obecnością w budownictwie chałup z wnęką na szerokość stajni, łączącą cześć mieszkalną z boiskiem. Po II wojnie światowej Dolinianie, którzy deklarowali przynależność do narodu ukraińskiego, wyjechali na tereny Związku Radzieckiego.

Pogórzanie
Grupa etnograficzna, zamieszkująca Pogórze Karpackie i zachodnią część Dołów Jasielsko-Sanockich. Powstała na skutek spolonizowania nakładających się na siebie: osadnictwa polsko-ruskiego oraz fali osadniczej rusko-wołoskiej oraz niemieckiej. Pogórzanie trudnili się przede wszystkim rolnictwem, uprawiając żyto, pszenicę, owies, jęczmień oraz ziemniaki. Duże połacie ziemi zasianej lnem sprzyjały rozwojowi tkactwa. Jeszcze w początkach XX w. pogórzanie w pracach polowych posługiwali się drewnianymi narzędziami, niekiedy tylko wzbogaconymi elementami żelaznymi. W ramach tej grupy etnicznej istniały znaczne różnice w budownictwie. Na wschodzie przeważały chałupy dwu- i półtoratraktowe ze stajnią pod jednym dachem z częścią mieszkalną i charakterystycznym wysokim dachem. Pogórzanie zachodni budowali zazwyczaj chałupy jednotraktowe, rzadziej półtorakraktowe, kryte niskim czterospadowymi dachami. W tej części także występowały zagrody wielobudynkowe z oddzielną chałupą. Wsie pogórzańskie były duże, w dolinach ciągnęły się wzdłuż cieków wodnych, w górach zaś powstawały liczne przysiółki.

Zamieszańcy 
Grupa etnograficzna wyznania greckokatolickiego, która z uwagi na bliskość polskich wiosek i odcięcie od Łemków znajdowała się pod dużym wpływem kultury polskiej. Zamieszkiwała tereny wokół Krosna. 

Zamieścił: Katarzyna Fornal
Kontakt   •    Mapa portalu   •    Co to są Wrota Podkarpackie?

Copyright © 2006 Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego
Realizacja COMARCH